Bijna iedereen kent de foto van de grote stenen hoofden die uit de grond komen en je nieuwsgierig maakt naar de rest onder de grond. Bij zowel mij als Arjan is het al een jarenlange fascinatie en als we de wereldreis in gedachten maken, staat deze snel op onze lijst. En nu zijn we op dát eiland!
Onze accommodatie op Rapa Nui ligt aan de rand van Hanga Roa, de stad, op een half uur lopen van de haven. Op zondagmiddag lopen we naar beneden, waar de haven is. Helaas zijn we ons paspoort en ticket voor het Rapa Nui Nationale Park vergeten en kunnen we niet wandelen naar een officiële plek. Maar de haven lijkt ons ook leuk. De zon schijnt, de zee is rustig en het ziet er prachtig uit. We lopen verder langs de haven en ineens zien we ze!
Bij Tahai staan 6 sokkels, Ahu, op een rij. Bovenop 5 Ahu staan 5 beelden, Moai. Een beroemd en bekend beeld voor ons. We staan bij Vari Uri! Arjan zegt, het voelt onwerkelijk, alsof je me even moet knijpen. We lopen in een heuvelachtig groen grasveld, met een strakblauwe lucht en de 5 Moai staan met de rug naar de zee. PRACHTIG! Een tijdlang zitten we ernaar te kijken, lopen we eromheen en nemen alles in ons op. De Moai zijn verschillend in grootte en de gezichten zijn allemaal anders. Het voelt magisch.
Maar deze beelden zijn niet de enige beelden. Als we doorlopen in het heuvelachtige landschap zien we Ahu Tahai, een enkele Moai op zijn Ahu, die wat meer verweerd is. De zon schijnt prachtig op het gezicht, waardoor de neus en lippen een duidelijker vorm krijgen in de schaduw. Hier vergeten we foto’s van te maken.
Als we naar rechts kijken staat misschien wel het bekendste beeld, Ko Te Riku. De enige Moai met de ogen! Met de rug naar de zee kijkt Ko Te Riku ons aan. Hij heeft een Pukao op zijn hoofd. De Pukao is gemaakt van rood vulkaangesteente en beeld de haardracht, een knot bovenop je hoofd uit. De Pukao is soms versierd met rotstekeningen. Een compleet andere indruk dan de andere Moai. Allereerst de hoogte ruim 7 meter. Dan de wenkbrauwen heel anders, waardoor de ogen veel groter lijken en dan kijk je tegen wit koraal en zwart obsidiaan aan. De plek Tahai is het hele veld en er lopen welgeteld zes mensen rond. Waarvan wij er twee zijn. Het voelt lang heel onwerkelijk en omdat dit op ons zo’n indruk maakt kijken we of er vrienden thuis zijn. Want hoe leuk is het, als je zo’n bijzonder stukje van de wereld kan delen? Bij ons is het ochtend en in Nederland zondagavond, dus we treffen Jeroen, Bas, Willem en Wim. Later in de week videobellen we met Lieke, Manon en Miranda & Jeroen. Echt heel tof!
Alle Moai zijn gerestaureerde Moai en veelal door buitenlandse projecten gedaan. De Moai, de Ahu en de Pukao zijn allemaal echt en worden niet opnieuw gemaakt. Maar het is van vulkaangesteente dat poreus is en erodeert. Hierdoor zijn alle Moai ook omgevallen en bij het rechtop zetten is cement gebruikt om de delen aan elkaar te bevestigen. Hieronder op de eerste foto kun je het cement ook goed zien tussen de Moai en de Ahu.
De allereerste gerestaureerde Moai (Ahu Ature Huki) is gerestaureerd bij Anakena, het historische strand waar de koning Hotu Matu’u aan land is gekomen. De restauratie is gedaan door Thor Heyerdahl met een Noorse expeditie in 1956. De 7 Moai (Ahu Akivi) zijn in 1960-1961 gerestaureerd door de Amerikaan William Mulloy en de Chileen Gonzalo Figeuroa. Tahai, bij de haven in de buurt, is in 1968-1970 gerestaureerd door de Amerikaan William Mulloy. In 1970 helpt hij ook mee met de restauratie van Orongo. Daarover meer in het blog van de Tangata Manu cultus. De 15 Moai (Ahu Tongariki) zijn in 1992-1996 gerestaureerd met behulp van Japan en de Chileen Claudio Cristino. Sinds 1995 staat het Rapa Nui National Park op de UNESCO werelderfgoedlijst en is restauratie, renovatie en nieuwbouw heel erg beperkt mogelijk. Sommige mensen vinden dit prima. Maar de gidsen die wij spreken vinden het jammer en hebben behoefte aan meer onderzoek.
Links is Ahu Ature Huki, de allereerste gerestaureerde Moai. Rechts is Ko Te Riku, de enige Moai met ogen.
Het Rapa Nui National Park beslaat ongeveer 42% van het eiland en mag je alleen bezoeken onder begeleiding van een Rapa Nui gids. Sommige plekken mag je meerdere keren bezoeken, maar veel plekken mag je maar één keer bezoeken. Zoals Rano Raraku, de vulkaan waar 95% van de Moai gemaakt zijn. In de krater en rondom de krater vind je veel Moai in allerlei fases van constructie. Hier komt het bekende beeld met de koppen half boven de grond ook vandaan. Bij Rano Raraku leren we dat er zacht, geel vulkaangesteente gebruikt is voor de Moai. Maar door het weer, zien alle beelden er grijziger uit. Ze zijn bezig een pad aan het maken van de voet van de vulkaan, naar boven, zodat je de krater kunt bekijken. Wij denken dat het overweldigend is om in de krater te mogen kijken, waar ze alle Moai aan het uithakken zijn geweest. De krater staat er nog vol mee.
Het is geweldig om hier rond te lopen!
Overal kun je verschillende fases zien van het beeldhouwwerk voor een Moai. Het wordt in de berg gevormd. Daarna via de rug losgemaakt, waarna ze het uit de berg gaan halen. Via een ingenieus systeem wordt de Moai gekanteld en losgemaakt uit de berg. Langzaam komt de Moai meer overeind en kunnen ze de rug gaan beeldhouwen. Tot de Moai klaar is om vervoerd te worden naar zijn eindbestemming.
Vanaf Rano Raraku kijk je al op Ahu Tongariki aan de kust. Een prachtig gezicht.
De mogelijkheid om Moai te zien of Ahu te bezoeken is redelijk beperkt voor toeristen. Op het eiland hebben ze alle belangrijke hoogtepunten verdeeld over verschillende toers. Wij hebben er hiervan 3 gedaan. Wat ons op superleuke plekken heeft gebracht. Als je ooit naar Rapa Nui gaat, besteedt geld uit aan een gids die gestudeerd heeft en veel kennis heeft. Je kunt dit gewoon vragen. Vermijdt de gezamenlijke toer, want dat is meer van ik breng je naar plek 1, maak de foto’s, ga de bus weer in, we rijden door naar plek 2, etc. Arjan en ik houden hier niet van en helaas hebben wij zo’n gids, aan het einde van ons verblijf. Gelukkig waren we al eerder op de plek geweest. Een goede gids maakt het verhaal compleet en de diepgang groter. Voor ons blijft de belevenis op de plek zoveel belangrijker, dan de juiste foto maken. Het gevoel dat je hebt als je er staat. Hoe is de energie op de verschillende plaatsen. We nemen het allemaal in ons op.
Onze wandeling op Rano Raraku is, helaas, voorbij. We mogen hier maar één keer langslopen. Op naar Ahu Tongariki, waarbij we graag de toerist uithangen met de juiste poses. Arjan maakt in zijn eentje de 15 tot 16, wat eigenlijk niet kan. Want een Ahu hoort oneven te zijn, dus ik offer me op, om het beeld compleet te maken met 17 figuren.
Wat is nu een Moai en waarom zijn ze overal op het eiland te vinden?
Een Ahu is een heilige begraafplaats, waar de resten van een persoon, na de crematie worden bijgelegd in het graf van de stam. Bij elke Ahu vind je vaak een crematieplaats van vulkaangesteente aan de voorkant van de Ahu. Hier wordt de leider van de stam gecremeerd, later ook de priester en opvolgende leiders van de stam. Andere leden van de familie en de stam worden gecremeerd op de crematieplaats achter de Ahu. Waarna de beenderen ook in de Ahu worden bijgelegd. Alleen de belangrijkste personen van de stam, met sterke Mana, krijgen een Moai. De Moai en de Mana versterkt de stam. Ze staan landinwaarts, met het gezicht naar de woonplek van de stam. Een Ahu met rood vulkaangesteente is een koninklijke familie. Er zijn zeven koningen geweest en in de loop der tijd veel meer andere stammen.
We hebben gehoord over twee vormen van crematie. In het begin met hout, dat de vulkaangesteente heet maakte en hierdoor de huid en het vlees van de botten verbrand is. Het belangrijkste van de botten is de schedel. Er is ook een periode geweest dat er niet voldoende hout op het eiland is geweest. Toen lieten ze de zon het vlees van de botten verbranden, wat natuurlijk veel langer duurde. De huid werd afgespoeld door de zee, waarna de botresten bijgezet worden in de Ahu. Veel Ahu hebben verschillende kamers en vaak verdiepingen in de grond. De Ahu is een graf van een stam, dat je overal op Rapa Nui tegenkomt.
Voor de belangrijkste personen van de stam wordt een Moai gemaakt. Als de Moai klaar is, vaak gemaakt in Rano Raraku wordt deze over het eiland verplaatst naar de Ahu. Wanneer de Moai bij de Ahu is, komt er een ceremonie waarbij de Moai op de Ahu geplaatst wordt. Bij deze gebeurtenis worden ogen van wit koraal en rood of zwart gesteente als iris geplaatst. Hiermee wordt een portaal voor de geest van de overleden persoon gemaakt. Wat wij begrijpen uit de cultuur is dat ze niet geloven in een reïncarnatie van mens tot mens. Maar geloven in dat de geest overgaat naar een dier. Veelal een zeedier zoals een zeeschildpad. De connectie tussen de zeeschildpadden en de Rapa Nui is groot. Na de ceremonie worden de ogen uit de Moai gehaald, zodat de geest over kan gaan. Vroeger waren er speciale dagen dat de ogen teruggeplaatst werden om de geest weer te groeten.
Sommige Moai krijgen na de plaatsing een Pukao van rood vulkaangesteente. Een haarknot die met rotstekeningen wordt versierd. De rode vulkaangesteente is nog lichter en poreuzer dan het gele vulkaangesteente, dus makkelijk om later te plaatsen. Er zijn mannelijke en vrouwelijke Moai. Allemaal hebben de Moai armen met handen die voor op de buik bij elkaar komen. Bij de mannelijke Moai zie je een vorm van penis tussen de handen. Bij een vrouwelijke Moai zie je de vorm van een vulva tussen de handen. Doordat het vulkaangesteente erg zacht is en erodeert, zijn veel rotstekeningen erg vervaagd. In de toekomst wordt alleen maar erger. Als jij een wens hebt om naar dit bijzonder eiland te gaan, zou ik niet te lang wachten, maar wel lang genoeg tot het pad naar de krater af is.
Bij Anakena staat Ahu Nau Nau, waarbij je de rode Pukao goed kunt zien. Hieronder Pukao waarop je rotstekeningen kunt zien.
Speciale aandacht gaat uit naar Moai Tukuturi, die anders is dan alle anderen. Het is een volledig lichaam. Een knielende persoon met zijn handen op zijn bovenbenen gelegd. Hij staat bij Rano Raraku, aan de ‘achterkant’ waar je al uitkijkt op Ahu Tongariki. Onze gids vertelt ons dat de zoon van de een van de meesterbouwers is overleden. En hij dit beeld gemaakt heeft voor zijn zoon. Wat in die tijd niet mocht. Want alleen leiders van stammen, met sterke Mana, kregen een Moai. Het verhaal gaat dat hij ook lange tijd verborgen is geweest onder de grond, maar nu wel tentoongesteld wordt.
Moai zijn gemaakt in een periode van 1.250 – 1.500 na Christus. Hierna kwam een ijsperiode, waardoor er niet meer in de grond gewerkt kan worden. Ook waren er niet genoeg bomen meer op het eiland om crematies te houden. Rond 1.600 na Christus kwam de Tangata Manu cultus, de vogelman cultus, tot leven. Meer hierover in het andere blog. Wij hebben veel Ahu gezien, alle bekende Moai en ook onbekende Moai. Maar er is een wandeltocht van 10 uur met een gids door het Rapa Nui Nationale Park dat we graag gedaan hadden. Dan hadden we andere Ahu gezien. Constructiewerken van Ahu die hetzelfde eruit zien als de muren gebouwd door de Inca. Wat de connectie is tussen deze Ahu en de Inca weten wij nog niet. Is er wel een connectie? Zo ja, wie had dan de techniek als eerste? Wij blijven nieuwsgierig.
Het is niet te doen om hier alle Moai op te schrijven en hun verhalen erbij te zetten, net zoals de mooiste foto’s. Het feit dat wij er rondgelopen hebben, dat we er dichtbij stonden en dat we er waren, is te gek! Dus jullie krijgen veel plaatjes met ons in beeld erbij. Heb je een vraag over een bepaalde Moai, laat het ons weten, dan vertellen we je graag het verhaal, zoals wij die gehoord hebben.
Op onze laatste ochtend komen we terug naar Ahu Tongariki voor de zonsopkomst. Helaas is het in de ochtend zwaar bewolkt en zien we geen mooie kleuren over Ahu Tongariki verschijnen. Een paar uur later is de bewolking opgetrokken en nemen we afscheid van Rapa Nui. We vertrekken met een vol hart naar Santiago.
Reply